Veel dichtbij kijken en weinig tijd buiten worden in verband gebracht met een groeiende kans op bijziendheid bij kinderen. Schermtijd speelt daarin een rol, maar het is niet de enige factor. Op deze pagina lees je wat er bekend is over schermgebruik en de ogen, en hoe de 20-20-2 regel helpt.
Wat is de 20-20-2 regel?
De 20-20-2 regel is een eenvoudige gewoonte, ontwikkeld door oogartsen en in Nederland onder andere ondersteund door het Oogfonds. De regel is makkelijk te onthouden: na elke 20 minuten dichtbij kijken, kijk je 20 seconden in de verte, bijvoorbeeld uit het raam of naar een boom aan de overkant. En probeer je kind daarnaast dagelijks minstens 2 uur buiten te laten zijn. Zo geef je de ogen de rust en afwisseling die ze nodig hebben.
Kan schermtijd de ogen beïnvloeden?
Volgens het Oogfonds en internationale oogheelkundige organisaties zien oogartsen wereldwijd een sterke toename van bijziendheid, ook wel myopie genoemd. Bij bijziendheid wordt het steeds moeilijker om dingen in de verte scherp te zien, bijvoorbeeld het schoolbord of verkeersborden. Onderzoekers denken dat meerdere factoren hierin meespelen, niet alleen schermgebruik.
Waarom bijziendheid bij kinderen toeneemt
De combinatie van veel dichtbij kijken, weinig tijd buiten en weinig afwisseling tussen dichtbij en ver weg kijken lijkt de belangrijkste rol te spelen. Schermen zorgen ervoor dat kinderen vaak lang en dichtbij naar hetzelfde punt kijken. Daarom adviseren oogartsen kinderen niet alleen om minder lang achter een scherm te zitten, maar vooral om hun ogen regelmatig rust te geven en voldoende buiten te spelen.
De ogen en de tablet: afstand, licht en houding
Bij een tablet of telefoon houden kinderen het scherm vaak dichter bij hun ogen dan bij een tv of laptop, soms op twintig centimeter. Juist die korte kijkafstand vraagt veel van de ogen. Drie praktische aanpassingen helpen: laat je kind het scherm op minstens een onderarmlengte afstand houden, zorg dat de kamer goed verlicht is in plaats van alleen het scherm, en gebruik liever een groter scherm voor filmpjes. Klachten als droge of branderige ogen, wrijven in de ogen of hoofdpijn na het kijken zijn een signaal om een pauze in te lassen. Houden ze aan, laat de ogen dan nakijken bij een optometrist of de huisarts.
Blauw licht en de ogen van kinderen
Over blauw licht bestaan veel misverstanden. Er is geen sterk bewijs dat het blauwe licht van schermen de ogen van kinderen beschadigt, en speciale blauwlichtbrillen leveren volgens onderzoek weinig tot niets op tegen vermoeide ogen. Waar blauw licht wél een rol speelt, is bij het inslapen: licht in de avond kan de aanmaak van melatonine remmen, waardoor je kind later in slaap valt. Voor de ogen zelf zijn de kijkafstand, de kijkduur en de tijd buiten dus belangrijker dan blauw licht. Meer over schermen en slapen lees je in het artikel over schermtijd en slaap.
Waarom buiten spelen helpt tegen bijziendheid
Uit meerdere internationale onderzoeken blijkt dat buitenlicht en buiten zijn een belangrijke rol spelen bij een gezonde ontwikkeling van de ogen. Buiten spelen is daarmee niet alleen goed voor de beweging, maar ook voor de ogen, doordat kinderen buiten vaker afwisselen tussen dichtbij en ver weg kijken. Buitenspelen is dus een van de beste dingen die je voor de ogen van je kind kunt doen.
Praktische tips
Je hoeft niet letterlijk elke twintig minuten de tijd bij te houden. Het gaat om bewustwording. Zorgt je kind voor voldoende buitentijd, beweegt het genoeg en kijkt het af en toe even in de verte, dan zijn jullie al goed bezig. Je kunt de 20-20-2 regel bespreken en bijvoorbeeld naast de computer of op de koelkast hangen. Meer over de bredere invloed van schermtijd lees je in het artikel over wat schermtijd met kinderen doet.
Van weten naar doen
Gezonde schermgewoontes opbouwen, inclusief aandacht voor de ogen, doe je stap voor stap in de videotraining schermtijd 8 tot 12 jaar. Wil je meedenken op maat, dan is er persoonlijke begeleiding door een gecertificeerde pedagoog. De richtlijn per leeftijd vind je in de gids over aanbevolen schermtijd per leeftijd.
Veelgestelde vragen over schermtijd en de ogen
Wat is de 20-20-2 regel?
Kijk na elke 20 minuten dichtbij kijken 20 seconden in de verte, en zorg dat je kind ongeveer 2 uur per dag buiten is. Zo geef je de ogen rust en afwisseling.
Is schermtijd slecht voor de ogen van kinderen?
Veel dichtbij kijken en weinig buiten zijn worden in verband gebracht met een grotere kans op bijziendheid. Schermtijd speelt daarin een rol, maar het gaat vooral om de combinatie met weinig buitentijd en weinig afwisseling.
Is blauw licht schadelijk voor de ogen van mijn kind?
Daar is geen sterk bewijs voor, en blauwlichtbrillen helpen volgens onderzoek nauwelijks tegen vermoeide ogen. Blauw licht in de avond kan wel het inslapen vertragen.
Hoe ver moet een tablet van de ogen af?
Ongeveer een onderarmlengte is een goede vuistregel. Zorg daarnaast voor licht in de kamer en las een pauze in bij droge ogen, wrijven of hoofdpijn.
Krijgt mijn kind een bril door schermtijd?
Niet één op één. Bijziendheid ontstaat door meerdere factoren samen. Wel kunnen minder lang dichtbij kijken en meer buiten zijn helpen om het risico te verkleinen.
Helpt buiten spelen tegen bijziendheid?
Onderzoek laat zien dat buitenlicht en buiten zijn een belangrijke rol spelen bij een gezonde ontwikkeling van de ogen. Voldoende buitentijd is daarom een van de beste gewoontes voor de ogen.