Een scherm in de auto of op reis hoeft geen probleem te zijn, zolang het een bewuste uitzondering blijft en geen automatische gewoonte wordt. Dat sluit aan op het idee van bewuste uitzonderingen dat we ook beschrijven bij hoeveel schermtijd een baby mag. Een lange autorit of vliegreis is nu eenmaal iets anders dan een gewone dag thuis. In dit artikel lees je hoe je schermtijd onderweg verstandig inzet, en hoe je voorkomt dat elke rit vanzelf een schermrit wordt.
Mag een kind een scherm in de auto?
Ja, een scherm in de auto mag, zeker tijdens een lange rit, mits je het bewust inzet. Schermen zijn op zichzelf niet de vijand. Een filmpje tijdens een reis van enkele uren gaat de ontwikkeling van je kind niet verpesten. Belangrijker dan de vraag of het mag, is de vraag of het een bewuste keuze is of een vaste gewoonte aan het worden is.
De kern zit in dit onderscheid:
- Bewuste uitzondering: een scherm bij een lange rit, een file of een vliegreis, omdat de situatie daar echt om vraagt.
- Sluipende gewoonte: een scherm bij elke rit, ook het ritje van tien minuten naar de supermarkt.
Een lange autorit met kinderen: zo deel je hem in
Bij een rit van enkele uren werkt het beter om de reis in blokken te verdelen dan om het scherm de hele weg aan te laten. Een indeling die bij veel gezinnen werkt: het eerste uur zonder scherm, met kijkspelletjes, praten of een luisterboek, dan een schermblok van een film of twee afleveringen, daarna een echte stop om te bewegen, en het laatste stuk weer zonder scherm zodat je kind niet midden in een filmpje uit de auto moet. Kondig die blokken van tevoren aan, dan weet je kind waar het aan toe is en hoeft het niet elke tien minuten te vragen. Ga je met meerdere kinderen, spreek dan vooraf af wie wat kijkt; onderhandelen op de achterbank tijdens het rijden kost meer energie dan de rit zelf. Houd er rekening mee dat sommige kinderen misselijk worden van lezen of kijken in een rijdende auto; een luisterboek is dan het betere alternatief.
Waarom worden korte ritten zo snel een schermgewoonte?
Korte ritten worden snel een schermgewoonte omdat onze hersenen van voorspelbaarheid houden, en die van kinderen al helemaal. Krijgt je kind een paar keer een scherm in de auto, dan verwacht het dat de volgende keer weer. Dat is niet omdat je iets fout doet, zo werken gewoontes nu eenmaal. Juist daarom helpt het om vooraf voor jezelf te bepalen bij welke ritten een scherm wel logisch is en bij welke niet.
Wat kun je in de auto doen zonder scherm?
In de auto kun je verrassend veel doen zonder scherm, zeker bij kortere ritten. Deze alternatieven houden een kind bezig en oefenen tegelijk fantasie en concentratie:
- een simpel kijkspel, zoals tellen hoeveel rode auto's je ziet;
- samen een verhaal verzinnen of liedjes zingen;
- een luisterboek of hoorspel, zodat de ogen rust krijgen;
- een klein speelgoedje of tekenblok voor onderweg.
Verveelt je kind zich zonder scherm en vraagt het direct om een tablet, dan is dat een kans, geen probleem. Waarom verveling juist gezond is, lees je in mijn kind kan zich niet vermaken zonder scherm.
Een vliegreis met kinderen en de tablet
In een vliegtuig gelden andere omstandigheden: je kind kan niet weg, er is weinig ruimte om te bewegen en de reis duurt vaak langer dan een autorit. Een tablet is daar een legitiem hulpmiddel. Een paar praktische dingen schelen veel gedoe. Download alles van tevoren, want wifi aan boord is onbetrouwbaar en een kind dat wacht op een laadbalk is een ongelukkig kind. Neem een koptelefoon met volumebegrenzing mee, dat is beter voor het gehoor en prettiger voor de rest van het vliegtuig. Laad het toestel volledig op en neem een powerbank mee. Wissel ook hier af: eerst eten en rondkijken bij het opstijgen, dan een film, daarna iets zonder scherm zoals stickers of een tekenboekje. En reis je door tijdzones, houd dan het laatste uur voor de aankomstavond schermvrij, dat helpt je kind om sneller in het nieuwe ritme te komen.
Hoe voorkom je strijd als het scherm uit moet?
Je voorkomt strijd aan het einde van de rit door de overgang aan te kondigen in plaats van het scherm plotseling uit te zetten. Zeg bijvoorbeeld dat het filmpje na deze aflevering stopt omdat jullie er bijna zijn. Zo krijgt het brein van je kind de tijd om te schakelen. Een paar bruikbare afspraken vooraf:
- spreek af hoeveel er gekeken wordt, bijvoorbeeld een aflevering of tot een bepaald punt op de route;
- kondig het einde rustig aan voordat het scherm uitgaat;
- help je kind daarna weer landen met een gesprekje of een activiteit bij aankomst.
Wordt je kind toch boos als het scherm uitgaat, dan vind je een rustige stappenaanpak in kind boos bij het uitzetten van schermtijd. Wil je vaste, voorspelbare afspraken die ook onderweg werken, kijk dan bij schermtijd-regels en afspraken die werken.
Schermen op vakantie en tijdens lange reizen
Op vakantie en tijdens lange reizen gelden dezelfde principes als thuis, alleen met wat meer ruimte voor uitzonderingen. Een vliegreis, een lange treinrit of een dag reizen vraagt soms om een scherm, en dat is prima. Probeer wel de balans te bewaken: wissel schermmomenten af met kijken uit het raam, praten, spelen en rust. Zo blijft het scherm een hulpmiddel voor onderweg en niet de standaardinvulling van de hele reis. Wil je per leeftijdsfase weten hoe je die balans houdt, bekijk dan alle Kinderschermtijd videotrainingen.
Wetenschappelijke onderbouwing
Het uitgangspunt dat schermgebruik vooral een bewuste keuze moet blijven en dat gewoontes ongemerkt ontstaan, sluit aan bij de Richtlijn Gezond Schermgebruik voor Opvoeders en het Nederlands Jeugdinstituut (NJi). De inhoud van Kinderschermtijd.nl is ontwikkeld op basis van wetenschappelijke literatuur, internationale richtlijnen en inzichten van WHO, NJi, AAP, Richtlijn Gezond Schermgebruik, Mediawijsheid en Oogfonds.
Veelgestelde vragen over schermtijd onderweg
Mag mijn kind een tablet in de auto?
Ja, zeker bij een lange rit mag dat, zolang je het bewust inzet. Het verschil zit tussen een uitzondering bij een lange reis en een automatische gewoonte bij elk ritje. Probeer korte ritten zoveel mogelijk schermvrij te houden.
Hoe deel ik een lange autorit in met kinderen?
In blokken: eerst een uur zonder scherm, dan een schermblok, dan een stop om te bewegen en het laatste stuk weer zonder scherm. Kondig de blokken vooraf aan.
Wat neem ik mee voor een vliegreis met kinderen?
Download alles vooraf, neem een koptelefoon met volumebegrenzing en een powerbank mee, en wissel schermtijd af met iets zonder scherm. Reis je door tijdzones, houd dan het laatste uur voor de avond schermvrij.
Hoe voorkom ik dat elke autorit een schermrit wordt?
Bepaal vooraf bij welke ritten een scherm logisch is en bij welke niet. Houd korte ritten schermvrij met een kijkspel, liedjes of een luisterboek. Doordat de afspraak voorspelbaar is, ontstaat er minder discussie.
Is schermtijd op reis erg?
Nee, een scherm tijdens een lange reis is geen probleem. Let vooral op de balans: wissel schermmomenten af met uit het raam kijken, praten, spelen en rust, zodat het scherm niet de hele reis invult.
Wat doe ik als mijn kind boos wordt als het scherm uitgaat?
Kondig het einde op tijd aan in plaats van het scherm plotseling uit te zetten, zodat je kind kan schakelen. Help het daarna weer landen met een gesprekje of een activiteit bij aankomst. Boosheid bij de overgang is normaal en gaat vanzelf voorbij.